Marka Tescili Nasıl Yapılır? Marka Hakkına Tecavüzün Sonuçları — 2026 Rehberi

Marka Tescili Nasıl Yapılır? Marka Hakkına Tecavüzün Sonuçları — 2026 Rehberi

Bir işletmenin adı, logosu veya sloganı, yıllar içinde emek ve yatırımla değer kazanan bir varlığa dönüşür. Ancak bu değerin hukuken korunması, yalnızca fiilen kullanılmasıyla değil, doğru şekilde tescil ettirilmesiyle mümkün olur. Marka tescili yaptırmayan işletmeler, üçüncü kişilerin aynı veya benzer işareti kullanmasına karşı beklediklerinden çok daha zayıf bir konumda kalabilir. Bu rehberde marka tescilinin neden önemli olduğunu, TÜRKPATENT nezdindeki tescil sürecini, korumanın süresini ve marka hakkına tecavüz halinde marka sahibinin başvurabileceği hukuki ve cezai yolları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) çerçevesinde ele alıyoruz.

Neden Marka Tescili Yaptırmalı?

Tescilsiz bir işaret, Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabete ilişkin hükümleri (TTK m.54 vd.) çerçevesinde bir ölçüde korunabilir; ancak bu koruma dolaylıdır ve ispat yükü ağırdır — işareti ilk kullanan taraf olduğunuzu, işaretin ayırt edicilik kazandığını ve karşı tarafın davranışının dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu siz kanıtlamak zorunda kalırsınız. Buna karşılık SMK m.7 uyarınca tescilli marka sahibine, izni olmadan işaretin aynısının veya karıştırılma ihtimali yaratacak derecede benzerinin kullanılmasını önleme konusunda münhasır (tekelci) bir hak tanınır. Tescil, markanın varlığını ve sahipliğini resmi sicille ispatlar, bu da hem uyarı/ihtarname aşamasında hem de dava sürecinde önemli bir avantaj sağlar.

TÜRKPATENT'te Marka Tescil Süreci Nasıl İşler?

Marka tescili, Türk Patent ve Marka Kurumu'na (TÜRKPATENT) yapılan başvuruyla başlar. Başvuru önce şekli inceleme aşamasından geçer; ardından Kurum, işaretin SMK m.5'te sayılan mutlak ret nedenleri açısından resen incelemesini yapar — örneğin herhangi bir ayırt edici nitelikten yoksun işaretler veya mal/hizmetin cinsini, çeşidini ya da özelliklerini doğrudan tanımlayan işaretler bu aşamada reddedilir. Bu incelemeyi geçen başvuru, Marka Bülteni'nde ilan edilir. İlan tarihinden itibaren üçüncü kişilere, SMK m.18 uyarınca 2 ay içinde başvuruya itiraz etme hakkı tanınır. Süresinde itiraz edilmez veya yapılan itiraz Kurum tarafından reddedilirse, marka tescil edilir ve başvurucu adına tescil belgesi düzenlenir.

Marka Korumasının Süresi ve Yenileme

SMK m.23 uyarınca tescilli bir markanın koruma süresi, başvuru tarihinden itibaren değil tescil tarihinden itibaren 10 yıldır. Bu süre, sahibinin talebi üzerine onar yıllık dönemler halinde sınırsız sayıda yenilenebilir. Yenileme talebinin, koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden itibaren belirlenen süreler içinde yapılması gerekir; aksi halde marka üzerindeki koruma sona erebilir. Bu nedenle yenileme tarihlerinin takibi, marka portföyü yönetiminin kritik bir parçasıdır.

Marka Hakkına Tecavüz Sayılan Haller Nelerdir?

SMK m.29 uyarınca, marka sahibinin izni olmaksızın markanın aynısının veya karıştırılma ihtimali yaratacak derecede benzerinin kullanılması, markanın taklit edilmesi ya da taklit yoluyla üretilen ürünlerin ticari amaçla elde bulundurulması, satışa sunulması veya bu ürünlerle ticari işlem yapılması marka hakkına tecavüz oluşturur. Tecavüzün varlığı için markaların birebir aynı olması şart değildir; ortalama tüketici nezdinde karıştırılma veya ilişkilendirilme ihtimalinin doğması yeterlidir.

Tecavüz Halinde Hangi Hukuki ve Cezai Yollara Başvurulabilir?

Marka hakkı tecavüze uğrayan marka sahibi, SMK m.149-150 çerçevesinde tecavüzün tespiti, önlenmesi (men'i) ve sonuçlarının ortadan kaldırılması (ref'i) davalarını açabilir; ayrıca uğradığı maddi ve manevi zararların tazminini talep edebilir. Mahkeme, tecavüz konusu ürünlere ve bunların üretiminde kullanılan araçlara el konulmasına ve gerektiğinde bunların imhasına karar verebilir. Bunun yanında SMK m.30, belirli marka hakkına tecavüz fiillerini suç olarak düzenlemekte ve bu fiiller için hapis ve adli para cezası öngörmektedir; ancak bu suçların kovuşturulması şikayete bağlıdır, yani mağdur marka sahibinin şikayette bulunması gerekir.

Marka Başvurusu ve Korunmasında Nelere Dikkat Edilmeli?

• Başvurudan önce TÜRKPATENT sicilinde ve piyasada benzer marka araştırması yapılmalıdır.
• İşaretin tanımlayıcı veya ayırt edicilikten yoksun olup olmadığı, SMK m.5 kapsamında önceden değerlendirilmelidir.
• Marka, faaliyet gösterilen tüm mal ve hizmet sınıfları için başvuruya konu edilmelidir.
• İlan sürecinde üçüncü kişi itirazları ve yenileme tarihleri düzenli olarak takip edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Marka tescili yaptırmadan da markamı kullanabilir miyim?

Kullanabilirsiniz, ancak bu kullanım size SMK'nın sağladığı münhasır hakları vermez. Tescilsiz kullanım, ancak TTK'nın haksız rekabet hükümleri çerçevesinde ve ispatı daha güç bir korumadan yararlanabilir.

TÜRKPATENT başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Süre; şekli incelemenin, mutlak ret nedenleri incelemesinin, ilan sürecinin ve olası itirazların seyrine göre değişir; itiraz gelmeyen dosyalarda süreç görece daha kısa sürede tamamlanabilir.

Marka koruması süresiz midir?

Hayır. SMK m.23 uyarınca koruma, tescil tarihinden itibaren 10 yıldır; ancak sahibi tarafından onar yıllık dönemler halinde süresiz olarak yenilenebilir.

Markama tecavüz eden kişiye karşı sadece tazminat mı isteyebilirim?

Hayır. Tazminatın yanında tecavüzün tespiti, önlenmesi ve giderilmesi davaları açılabilir, tecavüz konusu ürünlere el konulması talep edilebilir; ayrıca SMK m.30 kapsamında şikayete bağlı olarak cezai süreç de başlatılabilir.

Kaynak: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.5, 7, 18, 23, 29, 30, 149-150; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.54 vd.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Marka tescili veya tecavüz iddianızla ilgili somut durumunuzun değerlendirilmesi için bir hukuk bürosuna danışmanızı öneririz.